Margreet Hofland
Caravaggio
Uit het boek
Wie is wie
Lezing/cursus
Verantwoording
Gastenboek
In de media Duizend levens Contact
Foto's
Links

Bestel

English version

RECENSIES EN INTERVIEWS

DUIZEND LEVENS

AD/HAAGSCHE COURANT 16 september 2006 door Herman Rosenberg

ROME, 11 SEPTEMBER 1598...

Wat hebben de H.Cecilia, een Romeinse vadermoord en 11 september met elkaar te maken? Margreet Hofland schreef erover.

Een kardinaal, een koor, acteurs en een film. En dat allemaal op één warme avond, eerder deze week, tussen de welvoorziene kasten van Boekhandel Buddenbrooks aan het Noordeinde.

Aanleiding: het verschijnen van de tweede roman van de Haagse schrijfster Margreet Hofland. Zij verwierf enige bekendheid met het drie jaar geleden verschenen boek Het genie van Rome, waarin het leven van de schilder Caravaggio centraal staat. De nieuwe roman heet Duizend levens. Ook nu weeft Hofland met zeer verschillende historische draden een ingenieus verhaal, dat culmineert in de ramp van 11 september 2001. Zij legt een verband met 11 september 1598 toen in Rome een vadermoord werd gepleegd en met dezelfde datum één jaar later, toen de moordenares werd geexecuteerd. Ook het leven en martelaarschap van de H. Cecilia spelen een rol.

Er was rond de boekpresentatie een compleet historisch-theatraal programma georganiseerd en de boekhandelaren Hans Spit en Lex Huis - altijd in voor iets geks- stelden graag hun winkel annex galerie beschilkbaar. En die zat stampvol, want bijna alle Hofland- en Buddenbrooksfans waren present.

Kardinaal Emilio Sfondrati (Diederick Cannegieter) ontving de gasten en trad op als spreekstalmeester. Forensich expert prof. dr. G.J.R. van der Maat hield een komische inleiding over de Hollandse heiligen Adelbert en Jeroen (veel gesleep met relieken en gedoe tussen katholieken en protestanten).

Een belangrijke episode uit het boek -de vadermoord- werd eerder door de Engelse dichter Shelley gebruikt in The Cenci, A tragedy in five parts. Twee scènes uit dat stuk kwamen bij Buddenbrooks tot leven met Monique van der Werff (Taffie uit de jeugdserie Zoop) in de rol van Beatrice Cenci. "Wij doen slechts wat misdadig is om ongedaan te laten," rechtvaardigt ze zichzelf wanner ze de moord beraamt op haar vader. Het moet gebeuren want hij heeft haar verkracht.

En nog was het barokke programma niet voorbij. Het koor Doulce Ombre zong liederen van Monteverdi en tijdgenoten. Intussen zat Margreet Hofland al driftig te signeren. Hans Spit kwam handen te kort aan de kassa, want iedereen wilde weten wat er nu precies destijds in Rome is gebeurd en hoe je dat in godsnaam in verband kunt brengen met New York vier eeuwen later.

***

***

Recensie NDB Biblion. Drs. Madelon de Swart

Eind 16de eeuw in Rome leidt de liefde van de jonge kardinaal Emilio Sfondrati en de adellijke Beatrice Cenci tot een geheime relatie, waarin hun betrokkenheid bij de heilige Cecilia een grote rol speelt. Nadat Beatrice is onthoofd omdat ze de vader die haar verkrachtte heeft helpen doden, vindt Emilio op haar aanwijzingen het graf van Cecilia, waarin zich een schaal bevindt die wordt opgeëist door moslim Aziz Ma'ali. Hij probeert Emilio te chanteren, maar deze kan de schaal houden door Aziz te doden. Aziz neemt in de persoon van Mohammed Atta op 11 september 2001 wraak door de terroristische aanslag op het WTC New York, waar de schaal blijkt te zijn. Hofland debuteerde in 2003 met de goed besproken roman 'Het genie van Rome'. Deze tweede speelt grotendeels in dezelfde tijd en op dezelfde plaats. Wie haar debuut waardeerde, zal ook deze roman waarderen, waarin het verhaal over Beatrice en Emilio boeiend is; het tijdsbeeld is goed, de link naar de aanslag op het WTC origineel.

***

Gerrie van Kooij in De Limburger, 1 november 2006

Een mooie titel (Duizend levens) en een kaft, die niet alleen tot de verbeelding spreekt, maar meteen ook het onderwerp van het verhaal weergeeft. Op de voorgrond zien we de Santa Cecilia van de schilder Guido Reni uit de zeventiende eeuw. Ook het verhaal speelt hoofdzakelijk zich in dit tijdperk af. Identiteiten (zielen?) vanuit de kosmos kiezen voor een leven op onze aarde. Het jonge meisje Beatrice Cenci leeft tegelijkertijd in de hemel en de hel. Zij ervaart een hemelse identiteit in zich: die van de heilige Cecilia. Deze identiteit geeft haar veel kracht en brengt haar in contact met de kardinaal Emilio Sfondrati, wiens kerk de Santa Cecilia is. Beatrice weet dat de heilige zelf in deze kerk begraven is en dat ze een kostbaar goed bij zich heeft dat geheel onbekend is bij Emilio. De kardinaal wordt gegrepen door de engelachtige schoonheid van Beatrice. Thuis leeft Beatrice in een hel. Haar vader is de gesel van zijn gezin en offert iedereen op ten gunste van zijn aardse lusten.
Op achtergrond van de kaft staan de Twin Towers van het World Trade Center. In een van deze gebouwen heeft de architect Jake Miller zijn kantoor. Het is 11 september 2001 en hij bereidt zich voor op het bezoek van vijf oude bekenden voor een geheimzinnige vergadering. Tegelijkertijd stijgt Mohammed Atta op in Boston. Hij is verbonden met de zes in de Twin Towers, maar niet uitgenodigd. Wat de verbinding is tussen deze personen en voorvallen blijft lang ongewis. Hofland weet te boeien met dit soms dramatische verhaal dat geënt is op historische feiten. Prachtig paneeltje.

***

RECENSIES EN INTERVIEWS

HET GENIE VAN ROME

Interview Haagsche Courant 22 november 2002 door Casper Postmaa

Rome

De laatste etappe. Eindelijk Rome. Maar ook daar laat de herinnering aan de Residentie redacteur Casper Postmaa en fotograaf Frank Jansen niet los. Margreet Hofland uit Den Haag vertelt over haar debuutroman die is gewijd aan ‘Het genie van Rome’.

Margreet Hofland op de Spaanse trappen

‘…’
De ironie wil dat we in de laatste aflevering van de HC Grand Tour weer in de armen van de dood vallen. De laatste speurtocht naar Haagse sporen in den vreemde is de kennismaking met een moordenaar. Een mysterieus fenomeen, dat op de grens van de 16de en 17de eeuw voor veel turbulentie zorgde in de hoofdstad van de kerkelijke staat. Als gids treedt Margreet Hofland uit het Statenkwartier op, in het dagelijks leven docent aan het Haagse Maerlant Lyceum. Haar liefde voor kunst en haar passie voor Italië combineerde ze tot een roman, die komend voorjaar bij uitgeverij ‘In de Knipscheer’zal verschijnen:’Het genie van Rome.’ De theorie van Harry Mulisch, dat het verhaal jou uitkiest en niet omgekeerd, werd ook bij Hofland bewezen. Plotseling viel haar oog op een mooie man met wilde krullen en een fascinerende blik. Hij was afgedrukt op het biljet van 100.000 lire. Zijn naam: Caravaggio, geniaal schilder, moordenaar en woesteling. “Overal kwam ik zijn gezicht tegen. Niet alleen op bankbiljetten, maar ook als de afgehakte kop van Goliath en als een gekwelde, bleke Bacchus na een orgie met veel drank in de Villa Borghese. In de San Luigi kijkt hij goedkeurend toe bij de moord op Mattheüs. Het ongelooflijke was bovendien, dat hij als twee druppels water leek op mijn man. Het verhaal had míj uitgekozen." In haar roman speelt ze een intrigerend dubbelspel met personen en tijden, altijd is Caravaggio het middelpunt.

Tijd om hem te ontmoeten. In de San Luigi, de kerk vlak bij de Piazza Navona, hangen drie schilderijen van zijn hand. Prachtige kleuren, opvallend licht, veel helderder dan dat van Rembrandt en figuren die schokkend levensecht zijn.

Ook ‘De Madonna van Loreto’ in de Sant’Agostino heeft die kracht. Maria is neergezet als een bloedmooie, sexy vrouw, die achteloos tegen de deurpost leunt met een kind op haar arm. Romeinen herkenden er onmiddellijk de vriendin van Caravaggio in:’die hoer van de Piazza Navona, waar hij iets mee had.’ “Dat was ook zijn probleem”, legt Margreet Hofland uit, “hij beeldde heiligen uit als gewone stervelingen. Andere kunstenaars waren jaloers. ‘Wij schilderen precies zoals de paus het wil en híj krijgt alle roem.’Dat zette kwaad bloed. Ongetwijfeld was Caravaggio opvliegend en arrogant, maar ik betwijfel of hij zo anders was dan tijdgenoten. Er zijn politierapporten bewaard gebleven waarin zijn vechtpartijen zijn opgetekend; hij heeft inderdaad een ober artisjokken in zijn gezicht gegooid omdat ze slecht waren bereid. Als hij niet beroemd was geweest, had niemand het ooit geweten. Duelleren tot de dood erop volgt, hoorde ook tot de cultuur van de tijd.”
De schrijfster treedt even op als de advocaat van haar geliefde genie, want het is de vraag of de fatale daad die Caravaggio beging als een duel kan worden aangemerkt. Hij stak op een tennisbaan Ranuccio Tamassoni, een telg uit een van Rome’s belangrijkste families, dood na een ordinaire ruzie over punten. Gruwelijk was vooral dat zijn tegenstander stierf omdat Caravaggio zijn geslacht had afgesneden.
Daarna namen de gebeurtenissen snel hun tragische loop. Caravaggio, die de doodstraf kreeg, ontvluchte de stad, en begin aan een zwerftocht door het Middellandse Zeegebied, hopend op een mogelijke terugkeer uit ballingschap. Keer op keer was het patroon hetzelfde. Hij oogstte bewondering met zijn duivelse schilderskunst, maar kwam steeds weer in de problemen, en in de gevangenis.

Hofland reisde hem overal na, daalde zelfs af in de put voor gevangenen op Malta waarin Caravaggio weer eens zijn zonden zat te overdenken. Zijn schilderijen deden zijn droom bijna in vervulling gaan. Tegen de prijs van drie doeken mocht hij met gratie van de paus terug naar de stad die hij eerde als een minnares. Met de beker al bijna aan de lippen kwam hij toch nog ten val. Per schip op weg naar huis verdween hij tijdens een tussenstop in Porto ercole en is nooit meer gezien. ‘Het genie van Rome’ vertelt de hele geschiedenis. “Ik heb de hiaten in de opgeleverde verhalen opgevuld, waarbij ik heb geprobeerd te schrijven zoals een surrealist schildert. Zo precies, zo realistisch. Dat je denkt dat het de werkelijkheid zou kunnen zijn.” Margreet Hofland is in Rome om materiaal te verzamelen voor een nieuw boek, maar de stad was haar al bekend als begeleidster van haar leerlingen. Elk jaar gaat ze met een paar vwo-klassen naar Rome, zoals vele Nederlandse scholen dat doen. “Voor de meeste is het de indrukwekkendste gebeurtenis van hun schooltijd. Je kunt plaatjes laten zien, boeken erover lezen, maar de moord op Ceasar ervaar je pas echt als je op diezelfde plek staat en luistert naar een docent die een bevlogen verhaal vertelt. In die zin bestaat de Grand Tour nog steeds. Jonge mensen die leren van een reis naar Rome."

***

Haagsche Courant 9 mei 2003

"Schrijvers debuteren over het algemeen voorzichtig. Met een bundel korte verhalen bijvoorbeeld, of met een novelle. Bij uitgeverij In de Knipscheer gaat het anders. HET GENIE VAN ROME is een 550 pagina's tellende roman van Margreet Hofland waarin het levensverhaal van de meesterschilder Caravaggio wordt vervlochten met dat van een aantal personen in onze tijd. Zo krijgt Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610) een 20ste-eeuwse tegenhanger in de persoon van Lucas Antheunissen, een verzonnen verre nazaat van de meester van het clair-obscur. De schrijfster schildert een even kleurig als genuanceerd portret van de jong gestorven meester en zijn omgeving. Caravaggio komt in dit boek zo goed uit de verf dat je je afvraagt of Hofland niet beter een gewone historische roman over hem had kunnen schrijven. Hofland is er in geslaagd er een meeslepend verhaal van te maken." -

Haagsche Courant

***

RECENSIE BIBLION juni 2003

Deze originele debuutroman speelt afwisselend in de 20ste eeuw (1951-1985) en de 16de eeuwse wereld van Caravaggio. Het levendige verhaal zal vooral liefhebbers van Italiaanse renaissanceschilderkunst boeien. Een kleurrijk debuut.

***

Patrick Vandendaele 3 oktober 2003

Een baksteen van formaat, zeker naar inhoud toe. Het is een boek waarin de verhalen door mekaar vloeien, en waarbij verleden en heden op een sublieme manier worden gebracht, om één geheel te vormen, en er een aangename lectuur van te maken.

Deze roman vertelt het levensverhaal van Caravaggio, die een van de beroemdste Italiaanse schilders werd en wiens werk de schilderkunst in heel Europa heeft beïnvloed. Het brengt het leven van Rome rond het einde van de 16de eeuw en het begin van de 17de eeuw. Het brengt het leven van de bekende Caravaggio, zijn turbulente leven dat deels geboekt staat in politierapporten waarin hij als zeer agressief beschreven wordt.

De auteur brengt in dit boek Caravaggio tot leven, en met hem de stad Rome, toen én nu, want we volgen in dit verhaal ook het leven van een man die 4 eeuwen later leeft, en die ontdekt dat hij als twee druppels water lijkt op de vroegere meester, en tevens dezelfde kenmerken vertoont in zijn eigen kunsten en belevenissen. Een samenloop van omstandigheden die een eigenaardige wending kent wanneer deze man meer en meer verdiept raakt in de wereld van zijn (mogelijke) voorvader, en hierdoor meer en meer eigenaardig gaat reageren tegenover zijn omgeving. Een vervreemding van zijn eigen wereld om meer en meer in de voetsporen van de grote Caravaggio te lopen.

Een historische, suspense- en reisroman ineen. Een leuk leesbare biografie onder de vorm van een intrigerende roman. Plezant.

***

Interview Haarlems Dagblad

3 september 2003

Van de aan de Haagse kunstacademie afgestudeerde Margreet Hofland is onlangs bij de Haarlemse uitgeverij In de knipscheer de lijvige roman Het genie van Rome verschenen. Woensdag 10 september presenteert de tegenwoordig in Den Haag woonachtige oud-Haarlemse haar literaire debuut in boekhandel Blokker aan de binnenweg in Heemstede. Ze leest voor en belicht met behulp van dia’s leven en werk van diverse historische personages uit haar boek. Centrale figuur is de laat 16de-eeuwse Italiaanse schilder Caravaggio.
Zijn korte, veelbewogen leven wordt gespiegeld in dat van de 20ste-eeuwse Lucas, die niet alleen het artistieke talent maar ook het opvliegende karakter van zijn –zo blijkt- verre voorouder heeft geërfd

‘….’

”Wat ik in mijn roman gedaan heb. Is datgene wat van Caravaggio vooral bekend is (de schilder pleegde een moord en werd herhaaldelijk opgepakt bij kroegruzies, red.) rangschikken. Op zichzelf vormt dat al een waanzinnig verhaal. De gaten heb ik vervolgens goed mogelijk opgevuld,”
Vier jaar geleden begon Hofland ‘zomaar’ te schrijven, zonder dat ze zich op dat moment realiseerde dat haar werk een boek, laat staan een roman van maar liefst 550 pagina’s zou opleveren. Ze schreef over het driftige genie Caravaggio,”een groot kunstenaar die me eigenlijk al vanaf mijn studietijd heeft geboeid. In Rome, in de San Luigi dei Franscesi, zag ik een gigantisch groot schilderij van zijn hand. Achter de naakte rechterschouder van de beul van Mattheüs heeft hij zijn eigen gezicht geschilderd. Met een heel gekwelde blik, zijn ogen volgen je overal. Ik ben toen zoveel mogelijk over hem gaan lezen. En gericht gaan reizen. Ik heb het spoor van Caravaggio gevolgd. Zo reizen, dat is echt fantastisch. Je komt op plekken waar je normaal nooit zou komen en vreemd genoeg mag je overal in.”
Vorig jaar legde Margreet Hofland bevriend uitgever Frank Knipscheer haar manuscript voor. “Ik wilde horen of het een boek zou kunnen opleveren, maar tot mijn verbazing wilde hij het meteen zelf uitgeven. Nee, er is nauwelijks in geschrapt. Een paar passages zijn herschreven, maar ik hoefde er uiteindelijk nog maar weinig aan te doen.”